Maqedonia e Veriut jashtë planit të ri të Brukselit për vendet kandidate – Kramarska: Nga “lojtare e frontit” në humbëse

Shkruan: Sonja Kramarska

Maqedonia e Veriut nuk është përfshirë në grupin e katër vendeve kandidate për të cilat Bashkimi Evropian po shqyrton përgatitjen e udhërrëfyesve të posaçëm drejt përfundimit të negociatave të anëtarësimit.

Sipas raportimeve të Politico, të publikuara më 28 shtator, Komisioni Evropian po përgatit propozime për Malin e Zi, Shqipërinë, Ukrainën dhe Moldavinë, me qëllim përcaktimin e një rruge më të qartë drejt anëtarësimit, përfshirë reforma prioritare, afate orientuese dhe objektiva konkrete. Një zëdhënës i Komisionit Evropian ka konfirmuar se po përgatiten plane të tilla.

Në këtë qasje të re, Maqedonia e Veriut, Kosova dhe Bosnjë e Hercegovina nuk janë përfshirë për momentin. Sipas zyrtarëve evropianë të cituar nga Politico, vendi i përket grupit të kandidatëve që aktualisht nuk do të përfitojnë nga këta udhërrëfyes të rinj.

Nga “lojtare e frontit” në humbëse

Duke analizuar zhvillimet, Sonja Kramarska e përshkruan këtë situatë si një kthesë të pafavorshme për Maqedoninë e Veriut. Sipas saj, para rreth dy vitesh e gjysmë vendi konsiderohej pjesë e frontit të vendeve që synonin avancimin drejt Bashkimit Evropian, ndërsa sot gjendet jashtë grupit për të cilin Brukseli po shqyrton një rrugë më konkrete dhe të parashikueshme drejt anëtarësimit.

Kramarska e lidh këtë zhvillim edhe me politikën e Qeverisë së Hristijan Mickoskit ndaj çështjes së ndryshimeve kushtetuese dhe marrëdhënieve me Bullgarinë.

Qeveria në Shkup ka deklaruar vazhdimisht se ndryshimet kushtetuese të lidhura me kornizën negociuese nuk do të bëhen gjatë mandatit aktual pa garanci dhe kushte të tjera të përshtatshme.

Ndërkohë, Komisioni Evropian në vlerësimin e tij të fundit për Maqedoninë e Veriut ka theksuar se vendi nuk ka ndërmarrë hapa vendimtarë për avancimin e procesit negociues dhe se mbetet e nevojshme miratimi i ndryshimeve kushtetuese të lidhura me përfshirjen e bullgarëve në Kushtetutë.

Qeveria përmend Planin e Rritjes

Kryeministri Hristijan Mickoski ka argumentuar se dinamika e zgjerimit nuk varet vetëm nga Maqedonia e Veriut, duke iu referuar edhe zhvillimeve politike brenda vendeve anëtare të BE-së dhe rritjes së forcave politike euroskeptike.

Në të njëjtën kohë, Mickoski ka vënë në pah zbatimin e reformave në kuadër të Agjendës së Reformave dhe Planit të Rritjes, duke argumentuar se vendi ka përmbushur një pjesë të konsiderueshme të detyrimeve të përcaktuara.

Megjithatë, përjashtimi nga udhërrëfyesit e rinj për negociatat tregon se përparimi në kuadër të Planit të Rritjes nuk është i njëjtë me avancimin në vetë procesin e anëtarësimit.

Në fakt, Komisioni Evropian ka vazhduar të financojë Maqedoninë e Veriut përmes Planit të Rritjes. Në maj të vitit 2026, Brukseli miratoi 65.7 milionë euro për vendin, pas vlerësimit pozitiv të reformave në fushat e arsimit dhe digjitalizimit. Me këtë pagesë, fondet e lëshuara për Maqedoninë e Veriut në kuadër të këtij instrumenti arritën në 142.1 milionë euro.

Çfarë nënkupton kjo për rrugën evropiane?

Sipas Kramarskës, çështja kryesore tashmë është se çfarë strategjie do të ndjekë Qeveria në kushtet kur Brukseli po diferencojë më qartë grupet e vendeve kandidate.

Katër vendet e përfshira në iniciativën e re – Mali i Zi, Shqipëria, Ukraina dhe Moldavia – mund të marrin udhërrëfyes me afate orientuese për përfundimin e fazave të rëndësishme të negociatave, nëse vazhdojnë të zbatojnë reformat e kërkuara. Kjo nuk nënkupton anëtarësim automatik apo data përfundimtare të anëtarësimit, por një kornizë më të qartë për vazhdimin e negociatave.

Komisioni Evropian pritet gjithashtu të paraqesë më 6 tetor një rishikim të politikës së para-anëtarësimit, ndërsa zgjerimi i BE-së pritet të jetë në agjendën e samitit të liderëve të BE-së më 15–16 tetor.

Për Maqedoninë e Veriut, pyetja kryesore mbetet nëse Shkupi do të gjejë një mënyrë për të rifilluar avancimin në procesin negociues apo do të vazhdojë të mbetet jashtë grupit të vendeve që Brukseli po i trajton me një perspektivë më të strukturuar.

Burimi: Politico / DW – analizë e Sonja Kramarskës