Produktet kthehen nga BE-ja: Çfarë po ndodh me kontrollin e ushqimit në Maqedoninë e Veriut?

Dy raste të njëpasnjëshme në kufirin me Bullgarinë rikthejnë në vëmendje kontrollin e produkteve ushqimore që dalin nga Maqedonia e Veriut. Një ngarkesë prej 11.6 tonësh speca u kthye pasi analizat zbuluan tejkalim të nivelit të lejuar të pesticidit formetanate, ndërsa ditët e fundit autoritetet bullgare kthyen edhe mbi dy tonë qumësht të thartë për shkak të mospërputhjes së të dhënave në certifikatë me etiketimin e produkteve.

Rastet janë të ndryshme dhe nuk mund të vendosen në të njëjtën kategori: te specat bëhet fjalë për një problem të konstatuar laboratorikisht me mbetjet e pesticideve, ndërsa te produktet e qumështit për një mospërputhje dokumentacioni dhe etiketimi.

Megjithatë, fakti që të dyja ngarkesat janë ndaluar gjatë kontrolleve në territorin e Bashkimit Evropian ngre një pyetje të përbashkët:

Sa efektiv është kontrolli i produkteve ushqimore para se ato të largohen nga vendi?

Në rastin e specave, ngarkesa u ndalua në kufirin bullgar dhe pas analizave laboratorike u konstatua prania e formetanatit mbi nivelin maksimal të lejuar. Produkti u vendos nën kontroll dhe u kthye.

Ndërkohë, në rastin e qumështit të thartë, autoritetet bullgare konstatuan se të dhënat në certifikatën shoqëruese nuk përputheshin me shenjat dhe etiketat në paketim. Për këtë arsye, e gjithë ngarkesa u kthye në Maqedoninë e Veriut.

Dy raste, dy lloje shkeljesh, por i njëjti problem i mundshëm: kontrolli dhe gjurmueshmëria e produkteve përgjatë zinxhirit ushqimor.

A po zbulohen problemet në kufi apo po parandalohen në vend?

Në Maqedoninë e Veriut ekzistojnë programe zyrtare për kontrollin e sigurisë ushqimore, përfshirë monitorimin e mbetjeve të pesticideve, ndërsa produktet e destinuara për eksport duhet të përmbushin kërkesat e tregut ku dërgohen.

Por rastet e fundit e bëjnë të arsyeshme një pyetje tjetër: sa kontrolle dhe analiza kryhen para eksportit dhe sa prej tyre rezultojnë me probleme?

Sepse kontrolli në kufirin e një shteti tjetër është një mekanizëm i rëndësishëm sigurie, por në një sistem funksional, një pjesë e madhe e problemeve duhet të identifikohen përpara se produkti të arrijë te pika kufitare.

Çfarë ndodh me produktet për tregun vendor?

Kjo është edhe pyetja më e rëndësishme për konsumatorin vendas.

Nëse një produkt bujqësor ose ushqimor ndalohet për eksport, kjo nuk do të thotë automatikisht se i njëjti produkt është shitur apo se produktet vendase në përgjithësi janë të rrezikshme.

Por është legjitime të kërkohet transparencë:

• Sa kontrolle laboratorike kryhen çdo vit?
• Sa mostra të frutave dhe perimeve analizohen?
• Sa raste të tejkalimit të pesticideve janë konstatuar?
• Sa produkte janë tërhequr nga tregu?
• Sa ngarkesa janë kthyer nga vendet e BE-së?
• Çfarë ndodh me produktin pasi kthehet në Maqedoninë e Veriut?
• A kontrollohet nëse një ngarkesë e kthyer mund të përfundojë në tregun vendas?
• Sa kontrolle bëhen te prodhuesit, grumbulluesit dhe eksportuesit?

Dy raste në pak ditë, një pyetje për institucionet

Rastet e fundit nuk provojnë se sistemi i sigurisë ushqimore nuk funksionon. Përkundrazi, fakti që problemet janë zbuluar tregon se kontrollet kufitare funksionojnë si një filtër i rëndësishëm.

Por nëse raste të tilla po përsëriten, atëherë duhet parë edhe çfarë ndodh para kufirit.

Nga fusha dhe fabrika, te magazina, dokumentacioni, transporti dhe në fund te rafti i marketit – siguria ushqimore nuk është vetëm përgjegjësi e një institucioni.

Dhe për konsumatorin pyetja mbetet e thjeshtë:

Nëse një produkt nuk e kalon kontrollin në kufirin e BE-së, kush duhej ta kishte zbuluar problemin para se të arrinte atje?

Kjo është tema që meriton përgjigje me shifra, analiza dhe të dhëna zyrtare – jo vetëm pas çdo rasti të ri në kufi. Gazeta Flaka