Qëndrimi i ZNAM-it dhe paralajmërimi për VLEN-in – A po përgatet terreni për rrëzimin e zgjidhjes për jurisprudencën në shqip?

Fakti që ZNAM-i është partner qeveritar me VLEN-in dhe VMRO-DPMNE-në, ndërsa tani kërkon të mos shpallen fitore politike për çështjen e përdorimit të gjuhës shqipe në drejtësi, hap një pikëpyetje për qëndrimin e koalicionit qeveritar ndaj kësaj çështjeje.

Në reagimin e saj, ZNAM-i thekson se kërkesa për mendim nga Komisioni i Venecias nuk përbën vendim përfundimtar dhe as ndryshim të legjislacionit. Partia nënvizon se vetëm pas shqyrtimit të të gjitha aspekteve juridike mund të ndërmerren hapa të mëtejshëm.

Ky qëndrim lë të hapur mundësinë që propozimi për përdorimin e shqipes në jurisprudencë të përballet me vërejtje ose kërkesa për ndryshime gjatë shqyrtimit në Komisionin e Venecias. Megjithatë, deklarata e ZNAM-it nuk konfirmon se partia ka informacione për një vlerësim negativ të mundshëm.

A po përgatit ZNAM-i terrenin për rrëzimin e zgjidhjes për jurisprudencën në shqip?

Qëndrimi i partnerit qeveritar ngre pikëpyetje për fatin e propozimit të VLEN-it

Lëvizja ZNAM, partneri qeveritar i VLEN-it dhe VMRO-DPMNE-së, po dërgon sinjale se nuk e konsideron të përfunduar çështjen e mundësimit të provimit të jurisprudencës në gjuhën shqipe. Përmes reagimit të fundit, kjo parti kundërshton atë që e quan shpallje të parakohshme të fitoreve politike nga përfaqësuesit e VLEN-it, duke theksuar se Qeveria ende nuk ka marrë ndonjë vendim përfundimtar.

Deklarata e ZNAM-it vjen në një moment kur Qeveria ka miratuar informacionin për nevojën e marrjes së mendimit profesional nga Komisioni i Venecias lidhur me përdorimin e gjuhës shqipe në jurisprudencë.

Por mesazhi politik i ZNAM-it shkon përtej një kërkese për respektimin e procedurave. Partia thekson se çështja duhet të trajtohet mbi bazën e Kushtetutës, sigurisë juridike dhe standardeve evropiane, pa krijuar pritshmëri te qytetarët për një zgjidhje që ende nuk është miratuar.

Qëndrimi i ZNAM-it dhe paralajmërimi për VLEN-in

Reagimi merr një domethënie më të madhe duke pasur parasysh se kryetari i ZNAM-it, Maksim Dimitrievski, më herët ka deklaruar se partia e tij nuk do të pranonte që provimi i jurisprudencës të mbahej në një gjuhë tjetër përveç maqedonishtes. Ai madje ka paralajmëruar mundësinë e largimit nga koalicioni qeveritar nëse miratohet një zgjidhje e tillë. Republika English+1

Në këtë kontekst, deklarata e fundit mund të lexohet si sinjal se ZNAM-i nuk është i gatshëm të mbështesë automatikisht modelin e propozuar për provimin në shqip, edhe nëse ai kalon nëpër procedurat qeveritare.

Ndërkohë, sipas modelit të prezantuar në diskutimet qeveritare, parashihet që pjesa teorike e provimit të mund të zhvillohet në gjuhën shqipe, ndërsa pjesa praktike në maqedonisht. en.panorama.com.al+1

A pritet që Komisioni i Venecias ta kontestojë zgjidhjen?

Pikërisht këtu qëndron dilema kryesore. ZNAM-i nuk thotë shprehimisht se Komisioni i Venecias do ta kundërshtojë propozimin, por këmbëngul se pa mendimin e këtij institucioni nuk mund të flitet për fitore apo zgjidhje të garantuar.

Duhet pasur parasysh se Komisioni i Venecias në mars të vitit 2025 kishte miratuar një mendim këshillues për standardet ndërkombëtare të përdorimit të gjuhëve të pakicave në jetën publike dhe në procedurat gjyqësore. Në atë dokument, ndër të tjera, theksohet se shtetet mund të garantojnë të drejta më të gjera gjuhësore, me kusht që ato të mos pengojnë funksionimin e drejtësisë. Portal+1

Kjo do të thotë se mendimi i ri duhet të vlerësohet në bazë të modelit konkret që do t’i paraqitet Komisionit, dhe jo të paragjykohet rezultati i tij.

Për VLEN-in, çështja mbetet një premtim politik dhe një kërkesë e studentëve shqiptarë. Për ZNAM-in, ndërkaq, ajo është një vijë e kuqe që lidhet me mënyrën e funksionimit të sistemit juridik.

Prandaj, pyetja që shtrohet tani nuk është vetëm se çfarë mendimi do të japë Komisioni i Venecias, por edhe nëse partnerët qeveritarë do të arrijnë të gjejnë një zgjidhje të përbashkët apo nëse mospajtimi për jurisprudencën në shqip do të shndërrohet në një përplasje të hapur brenda Qeverisë.

• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 

32

„Duke pasur parasysh protestat në shtetet e rajonit dhe të botës, a mendoni se edhe Maqedonia e Veriut do të përfshihet në këtë valë të protestave sociale?“

Po, është koha.

24

Jo, nuk mendoj.

7

Nuk ka arsye për të protestuar.

1