Organizata Shqiptaro-Amerikane për RMV: Federalizmi si alternativë për barazi dhe stabilitet
Botuar nga Flaka
Organizata Shqiptaro-Amerikane për Maqedoninë e Veriut ka hapur një debat të gjerë publik mbi federalizmin si model funksional të qeverisjes, duke e konsideruar atë një alternativë serioze për garantimin e barazisë reale ndërmjet komuniteteve dhe për forcimin e stabilitetit shtetëror.
Sipas organizatës, federalizmi paraqet një formë të avancuar të shpërndarjes së pushtetit politik dhe administrativ, duke krijuar balancë mes autoritetit qendror dhe autonomisë lokale, si dhe duke mundësuar përfaqësim më të drejtë të komuniteteve në proceset vendimmarrëse.
“Federalizmi nuk nënkupton domosdoshmërisht ndarje territoriale të ngurtë. Në shumë raste, autonomia funksionon përmes mekanizmave institucionalë që garantojnë të drejtat politike, kulturore dhe sociale të komuniteteve, pa nevojën e kufijve fizikë,” thuhet në analizën e organizatës.
Në këtë kontekst, theksohet rëndësia e përbërjes etnike të Maqedonisë së Veriut dhe sfidave të vazhdueshme të funksionimit demokratik, duke vlerësuar se modeli federal mund të shërbejë si mjet për menaxhimin e diversitetit dhe parandalimin e krizave të përsëritura ndëretnike.
Një vëmendje e veçantë i kushtohet çështjes së gjuhës shqipe, e cila cilësohet si element themelor i identitetit dhe vetëpërfaqësimit të komunitetit shqiptar.
“Përdorimi i gjuhës shqipe në të gjitha nivelet e organizimit shtetëror duhet të konsiderohet jo si privilegj, por si e drejtë themelore që buron nga parimet e barazisë dhe funksionalitetit demokratik,” theksohet më tej.
Sipas organizatës, njohja dhe respektimi i diversitetit gjuhësor dhe kulturor nuk e rrezikon integritetin e shtetit, por përkundrazi e fuqizon atë, duke forcuar ndjenjën e përkatësisë dhe bashkëjetesës.
Në analizë theksohet gjithashtu se thelbi i çdo sistemi federal qëndron në ndarjen efektive të pushtetit dhe zhvendosjen e vendimmarrjes drejt niveleve më të ulëta të qeverisjes, si komunat apo rajonet, gjë që rrit përgjegjshmërinë, transparencën dhe shmang autoritarizmin qendror.
Një tjetër element kyç i propozuar është krijimi i një sistemi dydhomësh, me një Senat të barabartë, i cili do të kishte rol ndërmjetësues në zgjidhjen e mosmarrëveshjeve ndërmjet komuniteteve dhe pushtetit qendror.
“Një strukturë e tillë garanton stabilitet institucional dhe ndihmon në ruajtjen e unitetit shtetëror,” vlerësohet në dokument.
Analisti politik Sefer Selimi, duke komentuar këtë iniciativë, thekson se ideja e federalizmit nuk është as e re dhe as pa precedent.
“Organizata Shqiptaro-Amerikane për Maqedoninë e Veriut ka hedhur në diskutim një koncept që zbatohet në vende me strukturë të ngjashme etnike dhe gjeografike. Këto modele, por edhe të tjera forma qeverisjeje, nuk duhet të jenë tabu për intelektualët, partitë politike dhe shoqërinë,” deklaron Selimi.
Ai shton se sistemi aktual i qeverisjes nuk ka prodhuar rezultatet e pritura.
“Për më shumë se 35 vjet, sistemi aktual nuk ka arritur t’i kënaqë as qytetarët dhe as grupet etnike. Kjo është arsyeja pse këto modele duhet të shqyrtohen seriozisht dhe pa paragjykime,” thekson Selimi.
Sipas Organizatës Shqiptaro-Amerikane, pranimi i barazisë së plotë të shqiptarëve është kusht themelor për funksionalitetin dhe stabilitetin afatgjatë të Maqedonisë së Veriut. Në të kundërtën, paralajmërohet se refuzimi i këtij realiteti do të thellonte problemet ekonomike, sociale dhe identitare, duke rrezikuar kohezionin e brendshëm të shtetit dhe perspektivën evropiane të vendit. Gazeta Flaka
Botuar nga Flaka
TË fundit
