Editorial: Alta Banka dhe dokumentet që nuk mund të ndërrojnë kronologjinë politike
Botuar nga Flaka
Në politikë, përgjegjësia nuk përcaktohet nga dokumenti që dikush zgjedh të publikojë, por nga vendimi që është marrë, institucioni që e ka marrë dhe pasojat që rrjedhin prej tij. Rasti i Alta Bankës po e nxjerr në pah pikërisht këtë dallim, ndërsa përpjekjet për ta zhvendosur debatin drejt dokumenteve të periudhave të ndryshme rrezikojnë të krijojnë më shumë mjegull sesa qartësi.
Në qendër të debatit janë dy dokumente, dy periudha dhe dy çështje juridikisht e politikisht të ndryshme. Përzierja e tyre nuk e zgjidh çështjen e përgjegjësisë. Përkundrazi, e bën edhe më të domosdoshme ndarjen e fakteve nga interpretimet politike.
Dokumenti i 24 tetorit 2023 lidhet me një çështje pronësore të Republikës së Maqedonisë së Veriut në Alta Bankën në Beograd. Bëhet fjalë për aksione të fituara përmes procesit të sukcesionit të ish-Jugosllavisë dhe për angazhimin e Avokaturës së Shtetit në mbrojtjen e interesave pronësore dhe juridike të vendit.
Ky është një proces me karakter juridik dhe pronësor. Shteti kishte interesa që duhej t’i mbronte në një procedurë që lidhej me të drejtat e tij mbi aksionet. Por ky dokument nuk është vendim për hyrjen e Alta Bankës në Stopanska Banka të Manastirit, as nuk përbën dëshmi se institucionet e vitit 2023 kishin marrë vendim për shitjen e aksioneve të tyre në këtë bankë.
Këtu fillon dallimi që debati politik nuk mund ta anashkalojë.
Më 23 shtator 2025, Qeveria aktuale, me propozim të ministres së Financave, ndërmori një veprim konkret institucional. Sipas dokumentit, 16 institucioneve publike iu dha udhëzimi që brenda tri ditëve të shqyrtonin ofertën e Alta Bankës për blerjen e aksioneve që zotëronin dhe, nëse nuk ekzistonin pengesa ligjore, të deklaronin pranimin e ofertës deri më 10 tetor.
Kjo nuk është më një procedurë për mbrojtjen e pronës shtetërore në kuadër të sukcesionit. Është një proces i lidhur drejtpërdrejt me një ofertë konkrete private për blerjen e aksioneve në Stopanska Banka të Manastirit.
Dallimi është thelbësor. Njëra çështje ka të bëjë me mbrojtjen e një të drejte pronësore të shtetit, ndërsa tjetra me shqyrtimin dhe mundësinë e pranimit të një oferte për shitjen e aksioneve të institucioneve publike.
Për këtë arsye, dokumenti i vitit 2023 nuk mund të përdoret si përgjigje politike për vendimin e vitit 2025. Kronologjia nuk është çështje interpretimi, ndërsa dallimi ndërmjet dy procedurave nuk mund të zhduket përmes një komunikate, një konference për media apo një debati parlamentar.
Përgjegjësia politike fillon aty ku fillon vendimi konkret.
Nëse Qeveria aktuale pretendon se nuk ka pasur rol në procesin që lidhet me ofertën e Alta Bankës, atëherë përgjigjja duhet të jetë e qartë: pse u është drejtuar 16 institucioneve publike një udhëzim për shqyrtimin e ofertës? Kush e ka përgatitur propozimin? Cilat ishin arsyet për afatin prej vetëm tri ditësh? Çfarë vlerësimesh juridike dhe financiare janë bërë? Dhe, mbi të gjitha, cilat institucione e kanë pranuar ofertën dhe cilat kanë refuzuar?
Këto janë pyetjet që kërkojnë përgjigje. Jo pyetjet që ndërtohen duke kthyer vëmendjen te një procedurë pronësore e dy viteve më parë.
Nga ana tjetër, edhe opozita ka detyrimin që pretendimet e saj t’i mbështesë me dokumente, fakte dhe lidhje të verifikueshme. Rëndësia e një çështjeje bankare nuk e përjashton nevojën për saktësi. Por as akuzat ndaj opozitës nuk mund ta zëvendësojnë transparencën institucionale.
Rasti i Alta Bankës tashmë ka dalë nga korniza e një debati të zakonshëm ndërpartiak. Ai prek pronën publike, vendimmarrjen qeveritare, mbikëqyrjen bankare dhe besimin e qytetarëve në institucionet shtetërore. Për këtë arsye, Kuvendi dhe institucionet përgjegjëse duhet të japin përgjigje të dokumentuara, jo vetëm deklarata politike.
Në fund, çështja nuk është se kush e përmendi i pari Alta Bankën dhe as kush po përpiqet të përfitojë politikisht nga ky debat. Çështja është se çfarë ka bërë secili institucion, në cilën datë, mbi çfarë baze ligjore dhe me çfarë përgjegjësie.
Një dokument i vitit 2023 nuk mund ta mbulojë një vendim të vitit 2025. Asnjë interpretim politik nuk mund ta ndryshojë kronologjinë. Dhe asnjë debat për përgjegjësinë e së kaluarës nuk mund ta zëvendësojë llogaridhënien për vendimet e së tashmes.
Editorial Flaka
Botuar nga Flaka
SONDAZHE
Shkollat po mbyllen, fshatrat po zbrazen: alarmi demografik në Maqedoninë e Veriut
BALLKANI SOT
